Jaki model biznesu zwyci�y w 2050 roku?

Na pewno sko�czy si� kapitalizm, jaki znamy, kt�ry przyni�s� prac� dla rzesz spo�ecze�stwa i stworzy� klas� �redni�. Automatyzacja, robotyzacja i digitalizacja przeoraj� rynek pracy. Roboty nap�dzane sztuczn� inteligencj� zast�pi� ludzi. Mo�liwe, �e obroni� si� zawody kreatywne. Ale np. najpopularniejszy zaw�d w USA ? kierowca ? zniknie, bo maszyny za kierownic� b�d� niezawodne, efektywniejsze i ta�sze ni� ludzie. Kierowcy nie stan� si� te� nagle koderami. Zreszt� za 20 lat nie b�dzie potrzeba tysi�cy koder�w, bo sztuczna inteligencja stworzy kody lepsze ni� cz�owiek. Tak

wi�c praca jako najwy�sza warto�� zniknie, bo jej po prostu nie b�dzie tyle, ile jeszcze jest teraz.

Jak powinni�my zarz�dzi� t� sytuacj�?

Wska�� dwa wyj�cia. Albo p�jdziemy w kierunku spo�ecze�stwa wsp�pracy, opartego na dochodzie podstawowym, z odp�atno�ci� za prace, kt�re do tej pory nie by�y wynagradzane, np. opiek� nad dzie�mi, seniorami, zajmowanie si� ochron� �rodowiska. Pieni�dze na te rozwi�zania wezm� si� z opodatkowania robot�w i tych, kt�rzy b�d� uzyskiwa� du�e dochody dzi�ki efektowi skali. Albo b�dziemy �y� w systemie korporacjonizmu, przemocowym, gdzie w�ska kasta w�a�cicieli firm

stworzy imperia silniejsze od pa�stw. Obstawi� si� robotami wojennymi, kt�re b�d� broni� ich przychod�w.

Na drodze do jakiego rozwi�zania jeste�my?

Trudno okre�li�. S� korporacje, kt�re ju� zaw�adn�y nasz� to�samo�ci�, inne staraj� si� najefektywniej automatyzowa� prac�. Po drugiej stronie jest wsp�lnota, czyli model Wikipedii.

A mo�e te dwa typy b�d� obok siebie funkcjonowa� w ramach jednego systemu?

Wierz�, �e w przysz�o�ci b�dzie powstawa�o wi�cej biznes�w kooperatywnych. Wzrost warto�ci przedsi�biorstwa nie b�dzie s�u�y� temu, �eby zwrot z zainwestowanego kapita�u (ROE) szed� do w�a�ciciela, tylko zwi�kszaniu wsp�lnego dobra. Dzi�ki darowiznom, obni�aniu ceny dla tych, kt�rzy nie maj� pracy. Paradygmatem nie b�dzie zysk.

Czy uda si� takiemu modelowi konkurowa� z agresywniejszym modelem nastawionym na profit?

Uwarunkowania dla obu typ�w biznes�w b�d� zale�a�y od polityk�w. Mo�na si� spodziewa�, �e ten twardy biznes zacznie wzmacnia� lobbing. Ale obywatele te� maj� bardzo du�� rol� do odegrania. Wraz z post�pem robotyzacji spo�ecze�stwo nie mo�e popa�� w marazm, jaki sztampowo jest przypisywany cz�owiekowi na bezrobociu. Ka�dy z nas b�dzie mia� prawo wyborcze i decydowa� ? kto i co zwyci�y.

Co mo�na rekomendowa� firmom? Czeka� na polityczne rozwi�zania i na wszelki wypadek dostraja� si� do rynku, do robotyzacji, digitalizacji biznesu?

Tu widz� dwie drogi. Trzeba by� nastawionym na ci�g�e zmniejszanie koszt�w, aby przetrwa� na rynku, gdzie cena staje si� najwa�niejsza. To prowadzi do ograniczania zatrudnienia. Ale uwaga, to kierunek donik�d, bo zawsze znajdzie si� na rynku firma, kt�ra osi�gnie lepszy efekt skali w naszym biznesie albo wynajdzie ta�sze rozwi�zanie.

Druga droga to sukcesywne budowanie grupy klient�w, kt�rzy zaczn� wspiera� firm� opart� na marce spo�ecznej. B�dzie ona sprzedawa�a co prawda dro�ej, ale zwr�ci si� do rynku z komunikatem: ?Zap�a� nam odrobin� wi�cej, ale my dzi�ki temu b�dziemy robi� dla og�u okre�lone rzeczy?. Trzeba b�dzie wynale�� tak� nisz� albo zbudowa� pozycj� marki na styku cz�owiek ? cz�owiek. Bo ludzie przysz�o�ci wybior� albo nisk� cen�, albo warto�� spo�eczn�. Nigdy za� finansowania czyich� wakacji czy kolejnej willi strze�onej przez uzbrojone roboty.

Jacek Wi�niewski ? prezes Raiffeisen TFI, dzia�a w Koalicji Prezesi-wolontariusze. Zajmuje si� te� problematyk� dochodu podstawowego. Wraz z zespo�em stworzy� Dom Maklerski Raiffeisen Brokers, kt�remu szefowa�. Doradza� premierowi Donaldowi Tuskowi.